แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ Resistor แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ Resistor แสดงบทความทั้งหมด

วันอังคารที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2564

Light Dependent Resistor (LDR)



    ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าตามแสง คือตัวต้านทานชนิดพิเศษ โดยจะปรับเปลี่ยนค่าความต้านทานตามแสงสว่างที่มากระทบที่ตัวอุปกรณ์ อุปกรณ์ชนิดนี้เรียกว่าโฟโตริซิสเตอร์ ( Photo resistor ) มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Light - Dependent Resistor ( LDR ) ซึ่งเป็นตัวต้านทานที่ทำงานโดยอาศัยแสงที่มาตกกระทบ นั่นคือ วัสดุที่ใช้ทำโฟโตริซิสเตอร์ เมื่อถูกแสงจะมีค่าความนำมากขึ้น หรือทำให้ค่าความต้านทานลดลงนั่นเอง โฟโตริซิสเตอร์สร้างจากวัสดุนำแสงที่มีลักษณะเป็นแผ่นบางๆ ซึ่งค่าความต้านทานของวัสดุนี้ลดลงเมื่อมีแสงมาตกกระทบ โดยพลังงานแสงจะถูกดูดซึมจากอะตอมที่มีอยู่มากมายในวัสดุนำแสงนี้และทำให้เกิดการปลดปล่อยอิเล็กตรอนที่อยู่วงนอกสุด ( Valence Electron ) ออกมา ด้วยเหตุผลของจำนวนอิเล็กตรอนอิสระมากขึ้น จึงทำให้กระแสไฟฟ้าสามารถไหลผ่านโฟโตริซิสเตอร์ได้มาก ดังนั้นจึงทำให้ความต้านทานมีค่าลดลงด้วย






    การนำอุปกรณ์โฟโตริซิสเตอร์ไปใช้งาน เช่น การนำไปใช้ในอุปกรณ์ปิดเปิด ไฟส่องสว่างภายนอกอาคาร โดยใช้เวลาช่วงกลางวัน แสงสว่างจากดวงอาทิตย์จะทำให้ค่าความต้านทานของโฟโตริซิสเตอร์ไปลดลง และค่าความต้านทานที่ลดลงนี้จะถูกนำไปใช้ในการปิดไฟส่องสว่าง ส่วนในช่วงเวลากลางคืนค่าความต้านทานของโฟโตริซิสเตอร์จะเพิ่มขึ้น ไฟส่องสว่างจะเปิดอีกครั้ง 

    จากบทความด้านบนคือเมื่อตัวอุปกรณ์ LDR โดนแสงตกประทบที่ตัวอุปกรณ์จะทำให้ความต้านทานลดน้อยลงหรือค่าความต้านทานต่ำลงทำให้กระแสไหลผ่านตัวมันได้มากขึ้น โดยค่าความต้านทานจะลดลงมากน้อยขึ้นอยู่กับความเข้มของแสงสว่างที่ตกกระทบตัวของมัน


วันจันทร์ที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2564

ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าตามอุณหภูมิ Thermistor

 ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าตามอุณหภูมิ คือตัวต้านทานชนิดหนึ่งที่สามารถเปลี่ยนค่าความต้านทานได้โดยอาศัยหลักการให้พลังงานความร้อน ซึ่งอุปกรณ์ชนิดนี้มีชื่อว่า เทอมิสเตอร์ (Thermistor)โดยคาความต้านทานของตัวมันจะเพิ่มหรือลด เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้นหรือลดลง ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 แบบคือ





สัญลักษณ์ เทอร์มิสเตอร์


    1. Positive temperature control thermistor (PCT) ถ้าอุณหภูมิสูงขึ้นค่าความต้านทานเทอมิสเตอร์ จะเพิ่มขึ้นตามด้วย ถ้าอุณหภูมิต่ำค่าความต้านทานเทอมิสเตอร์ จะลดตามด้วย เช่น Pt-100 จะมีค่าความต้านทาน 100 Ω ที่ 0 องศาเซลเซียส และถ้าอุณหภูมิเพิ่มขึ้นเป็น 100 องศาเซลเซียส ความตานทานจะเพิ่มขึ้นเป็น 138.5 Ω 


2. Negative temperature control thermistor (NCT) ถ้าอุณหภูมิสูงขึ้นค่าความต้านทานเทอมิสเตอร์์ จะลดลง ถ้าอุณหภูมิต่ำค่าความต้านทานเทอมิสเตอร์์ จะเพิ่มขึ้น เช่น เทอร์มิสเตอร์ขนาด 5 kΩ ณ อุณหภูมิอ้างอิงที่ 20 หรือ 25องศาเซลเซยส ตัวเทอร์มิสเตอร์จะมีค่าความต้านทาน 5 kΩ เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้นความต้านทานจะลดลงไปดังรูป



วันเสาร์ที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2564

ตัวต้านทานปรับค่าได้ Variable Value Resistor

 ตัวต้านทาน (Resistor) คือะไร??

    ตัวต้านทานคือ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ชนิดหนึ่ง ซึ่งมีหน้าที่ต้านทานกระแสไฟฟ้าในวงจร เป็นอุปกรณ์ที่ใช้งานมากที่สุด สามารถนำไปใช้ได้ทั้งกระแสตรง และกระแสสลับ ส่วนการต้านทานของกระแสจะมากหรือน้อยจะขึ้นอยู่กับค่าของตัวต้านทาน ถ้าค่าความต้านทานน้อยก็ต้านกระแสได้น้อย ถ้าความต้านทานมากก็ต้านกระแสได้มาก

หน่วยของตัวต้านทาน
    ค่าที่อ่านของความต้านทานมีหน่วยเป็น โอห์ม (Ohm) มีสัญลักษณ์(Ω)

  1. ชนิดของตัวต้านทาน
            ตัวต้านทานสามารถแบ่งออกเป็น 2 ชนิดใหญ่ๆ คือ



        1.2    ตัวต้านทานแบบปรับค่าได้
                ตัวต้านทานแบบปรับค่าได้มีความหมายตรงตัวเลยครับคือ ตัวต้านทานที่สามารถปรับปลี่ยนค่าได้ในตัวของมันเอง โดยจะมีค่าความต้านทานตามที่กำหนดไว้บนตัวอุปกรณ์ ซึ่งตัวต้านทานแบบรับค่าได้แบ่งออก 3 ประเภทใหญ่ด้วยกันคือ

        1.     ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าได้โดยอาศัยกลไก
        2.    ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าโดยใช้ความร้อน
        3.    ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าโดยใช้แสง

    ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าได้โดยอาศัยกลไก
        ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าได้โดยอาศัยกลไก มี 2 แบบได้แก่ รีโอสตัต (Rheostat) และ โพเทนชิโอมิเตอร์ (Potentiometer)

        ตัวต้านทานเปลี่ยนค่าได้ขนิด รีโอสตัต (Rheostat) มี 2 ขั้ว A และ B โครงสร้างภายในของรีโอสตัสปลายด้านหนึ่งของผิวสัมผัสจะต่อขั้วออกมา ในขณะอีกด้านหนึ่งจะต่อเข้ากัยคันกรีดที่เคลื่อนที่ไปตามผิวสัมผัส เมื่อคันกรีดเคลื่อนที่ออกห่างไปจากที่บริเวณส่วนขั้วที่ต่ออยู่จะทำให้ความต้านทานมีค่าเพิ่มขึ้น ถ้าคันกรีดเคลื่อนที่เข้าใกล้ส่วยปลายที่มีขั้วที่ต่ออยู่จะทำให้ความต้านทานมีค่าน้อยลง

        รีโอสตัตมีลักษณะรูปร่าง และขนาดที่แตกต่างกันตามลักษณะการใช้งาน บางชนิดออกแบบให้มีการเคลื่อนที่ให้เปลี่ยนค่าความต้านทานเป็นแนวตรงในขณะที่บางชนิดจะใช้การเคลื่อนที่เป็นวงกลม อุปกรณ์ที่นำมาใช้เป็นตัวต้านทานภายในตัวรีโอสตัตมีหลายชนิด แต่ที่ได้รับความนิยมจะใช้เป็นไวร์วาวด์ และแถบคาร์บอน




        โพเทนชิโอมิเตอร์ มี 3 ขั้ว A, B และ C ซึงบางครั้งนิยมเรียกอุปกรณ์ชนิดนี้ว่า พอต (POT) ความแตกต่างระหว่างโพเทนชิโอมิเตอร์และรีโอสตัต คือจำนวนขาที่ใช้งาน และการต่อใช้งานของโพเทนชิโอมิเตอร์สามารถต่อได้ 3 แบบ ได้แก่ 
            1. ระหว่าง A และ B 
            2. ระหว่าง B และ C
            3. ระหว่าง A และ C






     คือ ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าตามอุณหภูมิ คือตัวต้านทานชนิดหนึ่งที่สามารถเปลี่ยนค่าความต้านทานได้โดยอาศัยหลักการให้พลังงานความร้อน ซึ่งอุปกรณ์ชนิดนี้มีชื่อว่า เทอมิสเตอร์ (Thermistor)โดยคาความต้านทานของตัวมันจะเพิ่มหรือลด เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้นหรือลดลง

    คือ ตัวต้านทานชนิดเปลี่ยนค่าตามแสง คือตัวต้านทานชนิดพิเศษ โดยจะปรับเปลี่ยนค่าความต้านทานตามแสงสว่างที่มากระทบที่ตัวอุปกรณ์ อุปกรณ์ชนิดนี้เรียกว่าโฟโตริซิสเตอร์ ( Photo resistor ) มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Light - Dependent Resistor ( LDR )








อ้างอิงแหล่งข้อมูล:

 **หนังสือเรียนวิชางานไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์ รหัส 3100-0003  มงคล พรหมเทศ, ณรงค์ชัย กล่มสมุทร

วันศุกร์ที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2564

ตัวต้านทาน (Resistors)

ตัวต้านทาน (Resistor) คือะไร??
    ตัวต้านทานคือ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ชนิดหนึ่ง ซึ่งมีหน้าที่ต้านทานกระแสไฟฟ้าในวงจร เป็นอุปกรณ์ที่ใช้งานมากที่สุด สามารถนำไปใช้ได้ทั้งกระแสตรง และกระแสสลับ ส่วนการต้านทานของกระแสจะมากหรือน้อยจะขึ้นอยู่กับค่าของตัวต้านทาน ถ้าค่าความต้านทานน้อยก็ต้านกระแสได้น้อย ถ้าความต้านทานมากก็ต้านกระแสได้มาก

หน่วยของตัวต้านทาน
    ค่าที่อ่านของความต้านทานมีหน่วยเป็น โอห์ม (Ohm) มีสัญลักษณ์(Ω)

  1. ชนิดของตัวต้านทาน
            ตัวต้านทานสามารถแบ่งออกเป็น 2 ชนิดใหญ่ๆ คือ
            1.1    ตัวต้านทานแบบค่าคงที่ 


        1.1    แบบตัวต้านทานค่าคงที่ (Fixed-value Resistor)
                ตัวต้านทานชนิดคงที่ เป็นตัวต้านทานที่มีค่าความต้านทานที่แน่นอนเป็นที่นิยมมากในงานอิเล็กทรอนิกส์ และตัวต้านทานแบบคงที่สามารถแบ่งตามวัสดุที่ผลิต ดังนี้

                1.    ตัวต้านทานชนิดคาร์บอนผสม (Carbon Composition)
                2.    ตัวต้านทานชนิดฟิล์มคาร์บอน (Carbon Film)
                3.    ตัวต้านทานชนิดฟิล์มโลหะ (Metal Film)
                4.    ตัวต้านทานชนิดไวร์วาวด์ (Wirewound)
                5.    ตัวต้านทานชนิดออกไซด์ของโลหะ (Metal Oxide)
                6.    ตัวต้านทานชนิดแผ่นฟิล์มหน้า (Thick Film)

                - ตัวต้านทานชนิดคาร์บอนผสม (Carbon Composition Resistors)
                ตัวต้านทานชนิดนี้นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย มีราคาถูก โครงสร้างภายในทำจากวัสตุที่มีคุณสมบัติเป็นตัวต้านทาน การเรียกตัวต้านทานชนิดนี้ว่าตัวต้านทานชนิดคาร์บอนผสม เนื่องจากวัสดุที่นำมาใช้ทำตัวต้านทานเกิดจากการผสมระหว่างคาร์บอน และผงของฉนวน ซึ่งถ้าเปลี่ยนอัตรส่วนผมของวัสดุทั้ง 2 ชนิด จะทำให้ค่าความต้านทานเปลี่ยนแปลงไป 
                       กำลังการทนกระแสตัวต้านทานขึ้นอยู่กับขนาดของตัวต้านทาน เนื่องจากตัวต้านทานทำหน้าที่กำจัดประแสหรือต้านกระแสทำให้เกิดความร้อน และถ้าตัวต้านทานมีขนาดใหญ่การทนกระแสหรือกำลังวัตต์ก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย





               - ตัวต้านทานชนิดฟิล์มคาบอน (Carbon Film Resistors)
                  ตัวต้านทานชนิดนี่ถูกสร้างโดยการเคลือบแผ่นฟิล์มคาร์บอนที่มีคุณสมบัติของความต้านทานลงบนเกนเซลรามิก ซึ่งทำหน้าที่เป็นฉนวน หลังจากนั้นทำการตัดแต่งแผ่นฟิล์มคาร์บอนรอบแกนเซรามิก ถ้าอัตราส่วนของคาร์บอนมากกว่าฉนวน ค่าความต้านทานจะต่ำ แต่ถ่าฉนวนมีอัตราส่วนมากกว่าคาร์บอน ค่าความต้านทานที่ได้จะมีค่าสูง ตัวต้านทานแบบฟิล์มคาร์บอนจะมีค่าความคลาดเคลื่อนต่ำ และสามารถทนต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิได้สูง โดยไม่ทำให้ค่าความต้านทานเปลี่ยนแปลงนอกจากนั้นสัญญาณรบกวนที่เกิดจากการใช้ตัวต้านทานชนิดนี้ก็มีค่าน้อยกว่า เมื่อเปรียบเทียบกับตัวต้านทาน ชนิดคาร์บอนผสม






               - ตัวต้านทานชนิดฟิล์มโลหะ (Metal Film Resistors)
                ตัวต้านทานชนิดฟิล์มโลหะ การสร้างทำได้โดยการพ่นฟิล์มโลหะให้เป็นแผ่นบางๆลงบนเซรามิกทรงกระบอก จากนั้นจึงตัดแผ่นฟิล์มนี้โดยให้มีส่วนที่เป็นแผ่นฟิล์มคั่นอยู่กับฉนวนซึ่งเป็นเซรามิก ค่าความต้านทานชนิดฟิล์มโลหะมีค่าความคลาดเคลื่อนน้อยมากอยู่ระหว่าง +-0.1% ถึง +-1% สามารถทนต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิภายนอกได้ดี นอกจากนั้นสัญญาณรบกวนที่เกิดจากการใช้ตัวต้านทานชนิดนี้ก็มีค่าน้อย เมื่อเทียบกับตัวต้านทานคาร์บอนชนิดอื่นๆ



                - ต้วต้านทานชนิดไวร์วาวด์ (Wirewound Resistors)
                ตัวต้านทานชนิดไวร์วาวด์โครงสร้างภายในเกิดจากการพันขดลวดรอบๆ แกนเซรามิกทำหน้าที่เป็นฉนวน จากนั้นจึงต่อขั้วด้วยลวดตัวนำจากส่วนหัวและท้ายออกมา สำหรับค่าความต้านทานสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตั้งแต่ 1 โอห์ม จนถึง 150 โอห์ม โดยขึ้นอยู่กับความยาวและขนาดของขดลวด ตัวต้านทานชนิดไวร์วาวด์นิยมใช้ในงานที่มีค่าความต้านทานต่ำๆ ทั้งนี้เพื่อให้กระแสไหลผ่านได้ดี ดังนั้น จึงควรมีขนาดใหญ่เพื่อให้สามารถกระจายความร้อนได้มากกว่า และมีค่าความคลาดเคลื่อนประมาณ +-1% แต่ด้วยขนาดโครงสร้างที่ใหญ่ และขั้นตอนการผลิตยุ่งยากจึงมีราคาแพง





                - ตัวต้านทานชนิดออกไซด์ของโลหะ (Metal Oxide Resistors)
                การสร้างตัวต้านทานชนิดนี้ทำโดยการเคลือบออกไซด์ของโลหะประเภทดีบุกลงบนวัสดุที่เป็นฉนวน โดยอัตราส่วนของออกไซด์ของโลหะซึ่งมีคุณสมบัติเป็นตัวนำต่อฉนวนจะเป็นตัวกำหนดค่าความต้านทานให้กับตัวต้านทานชนิดนี้ คุณสมบัติพิเศษของตัวต้านทานชนิดนี้ คือ สามารถทนต่อการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิได้ดี





                - ตัวต้านทานชนิดแผ่นฟิล์มหนา (Thick Film Resistors)
                ตัวต้านทานชนิดแผ่นฟิล์มหนาแบบ SIP (Single in-line Package) และ DIP (Dual in-line Package) ตัวต้านทานแบบ SIP จะต่อลวดความนำออกจากตัวตเานทานภายในเพียงแถวเดียว ส่วนตัวต้านทานแบบ DIP จะมีลวดตัวนำ 2 แถวต่อออกมาภายนอก ซึ่งตัวต้านทานแบบแผ่นฟิล์มทั้ง 2 แบบจะได้รับการปรับแต่งให้มีความคลาดเคลื่อนประมาณ +-2% โดยค่าความต้านทานที่ใช้โดยทั่วไปของตัวต้านทานชนิดนี้จะอยู่ระหว่าง 22 โอห์ม ถึง 2.2 เมกาโอห์ม และมีอัตราการทนกำลังประมาณ 1/2W




     

วันอาทิตย์ที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2560

การอ่านและตรวจสอบตัวต้านทานแบบคงที่

ตัวต้านทานแบบคงที่โดยทั่วไปจะเห็นแถบสีอยู่บนตัวซึ่งเป็นรหัสที่ใช้อ่านค่าความต้านทานเรามักจะเห็นอยู่ 2 แบบ คือ มี 4 แถบสีกับ 5 แถบสีตัวต้านทาน 5 แถวสีจะมีค่าความคลาดเคลื่อนน้อยกว่าแถบสีซึ่งจะเห็นอยู่ที่ 1% และการอ่านตัวต้านทาน 4 แถบสี และ 5 แถบสี ซึ่งมีหลักการที่อ่านเหมือนกัน


การอ่านตัวต้านทาน 4 แถบสี 


การอ่านตัวต้านทาน 4 แถบสี แถบสีที่1 แถบสีที่2 เป็นแถบสีหลัก แถบสีที่3 เป็นตัวคูณ และแถบสีที่4 เป็นค่าความคลาดเคลื่อน

       ตัวอย่าง
                  แถบสีที่1     แถวสีที่2     แถบสีที่3    แถบสีที่4    
                    แดง              ส้ม              แดง         น้ำตาล       คือ 23 x 100 = 2300 โอมห์ ค่าความคลาดเคลื่อน 1%

                    น้ำตาล        เขียว          น้ำตาล        แดง           คือ 15 x 10 = 150 โอมห์ ค่าความคลาดเคลื่อน 2%



การอ่านค่าตัวต้านทาน 4 แถบสี


การอ่านตัวต้านทาน 5 แถบสี 

การอ่านตัวต้านทาน 5 แถบสี แถบสีที่1 แถบสีที่2 แถบสีที่3 เป็นแถบสีหลัก แถบสีที่4 เป็นตัวคูณ และแถบสีที่5 เป็นค่าความคลาดเคลื่อน

       ตัวอย่าง
                     แถบสีที่1     แถวสีที่2     แถบสีที่3    แถบสีที่4    แถบสีที่5
                        แดง             ส้ม           แดง           น้ำตาล       น้ำตาล        คือ 232 x 10 = 2320 โอมห์ ค่าความคลาดเคลื่อน 1%

                      น้ำตาล        เขียว          น้ำตาล          แดง           แดง        คือ 151 x 100 = 15100 โอมห์ ค่าความคลาดเคลื่อน 2%


การอ่านค่าตัวต้านทาน 5 แถบสี


ตารางสีค่าความต้านทาน


การวัดและตรวจสอบตัวต้านทาน

   การวัดหาค่าตัวต้านทานโดยการใช้มัลติมิเตอร์แบบเข็ม
    1) ปรับมิเตอร์ไปที่ย่านโอมห์มิเตอร์
    2) ปรับ Zero โอมห์มิเตอร์ ปรับเข็มให้ไปอยู่ที่เลข 0 โดยใช้สายมิเตอร์ บวก และ ลบ แตะกันแล้วปรับ
    3) ใช้สายมิเตอร์แตะที่ขาตัวต้านทานแล้วอ่านค่าโดยค่าที่อ่านได้นำไปคูณกับย่านการวัดที่ตั้งไว้

  ตัวอย่าง
      หน้าปัดเข็มอ่านค่าได้ 20 นำค่าที่อ่านได้ย่านการวัดที่ตั้งไว้ เช่นตั้งโอมห์มิเตอร์ที่ x1, x10, x100
    จะได้ 20x1 =20 โอมห์, 20x10 =200 โอมห์, 20x100 = 2000โอมห์


การปรับ ADJust Zero


ปลดสายออก


วัดตัวต้านทานที่ต้องการ

ค่าความต้านทานที่อ่านได้จากรูปเท่ากับ 20 ย่านการวัดที่ x10 ค่าความต้านทานของตัวต้านทาน 20x10 = 200 โอมห์


การตรวจเช็คตัวต้านทานเสียหรือไม่เสีย

ทำเหมือนกับการวัดค่าความต้านทาน แต่ต้องรู้ว่าตัวต้านทานนั้นมีค่าความต้านทานเท่าไหร่ ซึ่งอ่านจากแถบสี ถ้าตัวต้านทานยังใช้งานได้ค่าที่อ่านได้ต้องตรงหรือใกล้เคียงกับค่าที่อ่านจากแถบสี แต่ถ้าค่าที่อ่านได้ต่างกันมากหรือไม่ขึ้นเลยแสดงว่าตัวต้านทานเสียแล้วใช้งานไม่ได้